भारत सरकारने महिलांना आर्थिकदृष्ट्या सक्षम करण्यासाठी अनेक योजना आणल्या आहेत. त्यापैकीच एक म्हणजे प्रधानमंत्री विश्वकर्मा शिलाई मशीन योजना. या योजनेअंतर्गत महिलांना शिलाई मशीन मोफत दिली जाते, ज्यामुळे त्या स्वतःचा व्यवसाय सुरू करू शकतात. या योजनेमुळे घरबसल्या काम करण्याची आणि पैसे कमावण्याची संधी मिळते. त्यामुळे अनेक महिलांचे जीवनमान सुधारत आहे.
योजनेंतर्गत आर्थिक मदत
या योजनेत महिलांना शिलाई मशीन खरेदीसाठी 15,000 रुपयांपर्यंत आर्थिक मदत मिळते. ही मदत महिलांना स्वावलंबी होण्यासाठी दिली जाते. केवळ मशीन मिळणे एवढेच नाही, तर महिलांना शिवणकाम शिकण्यासाठी विशेष प्रशिक्षणही दिले जाते. सरकारने या योजनेत मोठ्या प्रमाणावर मदत दिली असून, यामुळे अनेक महिलांना स्वतःचा व्यवसाय सुरू करता येतो.
मोफत प्रशिक्षण आणि आर्थिक मदत
या योजनेत सहभागी होणाऱ्या महिलांना 5 ते 15 दिवसांचे मोफत प्रशिक्षण दिले जाते. या काळात त्यांना दररोज 500 रुपये भत्ता मिळतो, म्हणजे शिकतानाच काही पैसेही मिळतात. या प्रशिक्षणाद्वारे महिलांना शिवणकामाच्या विविध तंत्रांची माहिती मिळते आणि त्यांचा आत्मविश्वास वाढतो. प्रशिक्षण पूर्ण केल्यानंतर त्या स्वतःचा व्यवसाय सुरू करू शकतात.
व्यवसायासाठी कर्ज सुविधा
प्रशिक्षणानंतर, ज्या महिलांना स्वतःचा टेलरिंग व्यवसाय सुरू करायचा आहे, त्यांना सरकारकडून विशेष कर्ज दिले जाते. या योजनेत 3 लाख रुपयांपर्यंत कर्ज मिळू शकते आणि त्यावर फक्त 5% व्याजदर असतो. याचा फायदा म्हणजे महिलांना कमी पैशात व्यवसाय सुरू करता येतो आणि त्यांना भविष्यात चांगले उत्पन्न मिळू शकते.
फक्त शिवणकामच नाही – 18 वेगवेगळे व्यवसाय
ही योजना फक्त शिवणकामापुरती मर्यादित नाही. महिलांना 18 विविध व्यवसायांमध्ये संधी मिळू शकते, जसे की हाताने बनवलेली उत्पादने, सुगंधी साबण, बांगडी बनवणे इत्यादी. सरकार यासाठी महिलांना आवश्यक प्रशिक्षण आणि मदत देते. त्यामुळे त्या आपल्या आवडीच्या व्यवसायात काम करू शकतात.
कोण अर्ज करू शकतो? (पात्रता निकष)
- महिला अर्जदार भारतीय नागरिक असावी.
- तिचे वय 20 ते 40 वर्षांदरम्यान असावे.
- कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न 1.44 लाख रुपयांपेक्षा कमी असावे (महिन्याला 12,000 रुपयांपेक्षा जास्त नसावे).
- आर्थिक दृष्ट्या दुर्बल, विधवा आणि दिव्यांग महिलांना प्राधान्य दिले जाते.
अर्ज करण्यासाठी आवश्यक कागदपत्रे
- आधार कार्ड किंवा मतदार ओळखपत्र
- उत्पन्नाचा दाखला
- वयाचा पुरावा
- पासपोर्ट आकाराचा फोटो
- बँक खात्याची माहिती
- जर अर्जदार विधवा किंवा दिव्यांग असेल, तर संबंधित प्रमाणपत्र
योजना अर्ज प्रक्रिया आणि अंतिम तारीख
ही योजना मार्च 2028 पर्यंत लागू असेल, परंतु सरकार वेळोवेळी तिची मुदत वाढवू शकते. इच्छुक महिलांनी योजनेची अधिकृत माहिती सरकारी संकेतस्थळावर किंवा स्थानिक कार्यालयात मिळवावी आणि वेळेत अर्ज करावा.
महिलांसाठी फायदे
- महिलांना स्वतःचा व्यवसाय सुरू करता येतो.
- घरबसल्या पैसे कमवण्याची संधी मिळते.
- नवीन कौशल्ये शिकता येतात, ज्यामुळे भविष्यात चांगली नोकरी किंवा काम मिळू शकते.
- कुटुंबाला आर्थिक मदत करता येते, ज्यामुळे घरातील परिस्थिती सुधारते.
- समाजात महिलांचे योगदान वाढते आणि त्या स्वावलंबी बनतात.
निष्कर्ष
प्रधानमंत्री विश्वकर्मा शिलाई मशीन योजना ही महिलांसाठी सुवर्णसंधी आहे. ही योजना महिलांना मोफत शिलाई मशीन, प्रशिक्षण आणि आर्थिक मदत देते, ज्यामुळे त्या स्वतःचा व्यवसाय सुरू करू शकतात. यामुळे महिलांचे जीवनमान उंचावते, रोजगाराच्या संधी वाढतात आणि संपूर्ण समाजाचा विकास होतो. त्यामुळे ज्या महिलांना या योजनेचा लाभ घ्यायचा असेल, त्यांनी लवकरात लवकर अर्ज करावा.